- Tại Hội thảo “Những vướng mắc trong quá trình thực hiện Nghị định 01/2010/ND-CP về chào bán cổ phần riêng lẻ và các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật Doanh nghiệp” do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức sáng 23/02/2011, đại diện của các Sở Kế hoạch và Đầu tư (cơ quan cấp giấy đăng ký cho DN), cơ quan quản lý, các văn phòng Luật sư… đã chỉ ra rất nhiều hạn chế của Nghị định.
Dưới đây là một số ý kiến của các đại diện do InfoTV ghi lại từ Hội thảo.
Sở vừa là "bị can", vừa là "bị hại"
(Đại diện Sở kế hoạch và Đầu tư Hà Nội)
Với tư cách là cơ quan đăng ký kinh doanh, tôi nghĩ rằng Sở Kế hoạch
& Đầu tư trong câu chuyện này đứng hai vai: "Bị can" và "Người bị
hại".
Dưới góc độ “người bị hại”, tôi cho rằng nếu theo Nghị định 01, nếu Sở
phải thực hiện đúng những quy định trong Nghị định thì sẽ trái với rất
nhiều với những quy định từ trước đến nay chúng ta vẫn làm.
Có những vấn đề đã được quy định nhưng lại không thể thực hiện. Chẳng
hạn như, để có thể giải quyết được một hồ sơ chào bán cổ phần, cơ quan
có thẩm quyền kiểm soát năng lực tài chính của cổ đông chiến lược và
năng lực quản trị của doanh nghiệp. Đây là một khái niệm vừa định tính
lại vừa định lượng, nhưng Nghị định 01 chỉ nêu một cách hoàn toàn định
tính.
Thứ hai, nếu nhìn vào Nghị định 01 dưới góc nhìn của Nghị định 63 về
kiểm soát thủ tục hành chính thì có thể thấy Nghị định 01 chưa quy định
đúng và đủ về mặt thủ tục hành chính.
Cái “được” lớn nhất của Luật Doanh nghiệp là đã biến quyền của Nhà nước
thành quyền của công dân; biến thủ tục hành chính “xin phép – cho phép”
thành thủ tục “đăng ký”. Thế nhưng với những quy định mang tính “xin
phép – cho phép” của Nghị định 01 rõ ràng là trái với Luật Doanh nghiệp.
Tôi đề nghị nên loại bỏ những quy định gây vướng mắc của Nghị định 01,
còn những quy định nào hợp lý thì nên đưa vào những Nghị định, hướng dẫn
của Luật Doanh nghiệp.
Dưới góc độ “bị can”, Sở Kế hoạch & Đầu tư không thể đưa ra Nghị
định này, nhưng nhìn chung thì cũng thuộc khối cơ quan công quyền của
Nhà nước, tôi cho rằng cần phải đảm bảo quyền và lợi ích hài hòa giữa cổ
đông và doanh nghiệp phát hành cổ phần.
Có trường hợp buộc lòng phải làm...
(Trưởng phòng Đăng ký kinh doanh – Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Ninh)
Tôi cho rằng nên bãi bỏ Nghị định 01 bởi nó gây ra nhiều vướng mắc. Thực
tiễn chúng tôi làm việc cho thấy, hiện nay có những doanh nghiệp họ
không nắm được quy định về mệnh giá 10.000 đồng/cổ phần như trong Nghị
định 01. Khi họ phát hành cổ phiếu tăng vốn với mệnh giá 1 triệu đồng/cổ
phần cho cổ đông hiện hữu và không được chúng tôi chấp nhận và quyết
định phạt vi phạm mấy chục triệu, sau đó hướng dẫn họ làm lại, mặc dù
biết rằng áp dụng theo Nghị định 01 là vi phạm quyền tự do của các cổ
đông.
Tôi cho rằng việc huy động và quản lý vốn là quyền của doanh nghiệp và các Sở không nên hạn chế việc đó.
Thực lòng mà nói, có những trường hợp buộc lòng chúng tôi phải làm trái
với Nghị định 01. Có những doanh nghiệp nhà nước chuyển đổi sang mô hình
công ty cổ phần và tìm được một vài đối tác chiến lược để khôi phục sản
xuất. Khi báo cáo lên Sở Kế hoạch và Đầu tư, việc phê duyệt hướng dẫn
của Sở cũng rất khó khăn nếu lượng vốn tăng là quá lớn.
Thực tế đối với công ty đại chúng trong quá trình tăng vốn như công ty
cổ phần Dabaco có trụ sở tại Bắc Ninh. Quá trình tăng vốn, họ đều tuân
thủ theo quy định của UBCKNN và theo tôi như thế là quá đầy đủ rồi chứ
chẳng cần phải làm theo Nghị định 01 mà không hề có vướng mắc.
Nên thu hẹp đối tượng chịu tác động
(Đại diện Sở Kế hoạch & Đầu tư tỉnh Hưng Yên)
Theo chúng tôi, Nghị định 01 chỉ nên áp dụng cho đối tượng là công ty cổ
phần đại chúng. Hiện nay chúng tôi đang vướng mắc một trường hợp là một
công ty cổ phần thành lập đã hơn 3 năm, khi họ phát hành cổ phiếu cho
một cổ đông khác (không phải cổ đông hiện hữu – pv), theo Công văn số
608 của Bộ Kế hoạch & Đầu tư, đây là trường hợp phát hành cổ phần
riêng lẻ nên khi chúng tôi hướng dẫn cho doanh nghiệp thì họ không thực
hiện được bởi bộ hồ sơ phát hành cổ phần riêng lẻ có quá nhiều thủ tục.
Khi hỏi lại thì chủ doanh nghiệp nói họ chỉ muốn chuyển nhượng cổ phần
cho người thân chứ không phải là phát hành riêng lẻ gì cả.
Với trường hợp kể trên, chúng tôi đã hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện
chuyển nhượng, sau đó bắt đầu tăng vốn lên, nhưng nói thật là chúng tôi
cũng không biết làm như thê có đúng luật hay không.
Không có cơ sở pháp lý rõ ràng
(Luật sư Nguyễn Thị Phương Chung – Công ty Luật Phuoc & Partners)
Nghị định 01 có căn cứ vào Luật Chứng khoán 2006 nhưng thực chất Luật
này không có quy định nào về chào bán cổ phần riêng lẻ. Trong Điều 1,
Luật Chứng khoán 2006, phạm vi điều chỉnh của Luật này chỉ bao gồm “hoạt
động chào bán chứng khoán ra công chúng, niêm yết, giao dịch, kinh
doanh, đầu tư chứng khoán, dịch vụ về chứng khoán và thị trường chứng
khoán” mà theo giải thích tại Điều 6 của Luật này thì “Chào bán chứng
khoán ra công chúng là việc chào bán chứng khoán theo một trong các
phương thức sau đây:
Thông qua phương tiện thông tin đại chúng, kể cả internet;
Chào bán chứng khoán cho từ 100 nhà đầu tư trở lên, không kể nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp;
Chào bán cho một số đối tượng nhà đầu tư không xác định.
Như vậy, có thể thấy việc Nghị định 01 có căn cứ vào Luật Chứng khoán
2006 là không có cơ sở pháp lý rõ ràng. Và cho tới Luật số 62/2010/QH12
sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán (thông qua ngày 24/1/2010) thì hoạt
động chào bán cổ phần riêng lẻ mới thuộc phạm vi áp dụng của Luật Chứng
khoán và quy định về chào bán cổ phần riêng lẻ mới được quy định trong
Luật này.
…
Để thấy được hạn chế của Nghị định 01, tôi xin nhắc đến thông báo của
một số Sở Kế hoạch và Đầu tư, theo đó, một số Sở KH&ĐT đã tạm ngừng
cấp đăng ký tăng vốn điều lệ cho các công ty cổ phần, công ty TNHH
chuyển đổi thành công ty cổ phần có kết hợp tăng vốn điều lệ. Lý do đưa
ra ở đây là Nghị định 01 chưa có văn bản hướng dẫn thi hành. Như vậy có
thể thấy một Nghị định ra đời từ đầu năm 2010 để hướng dẫn cho một thủ
tục liên quan trong một Nghị định ban hành cuối năm 2010 nhưng lại chưa
làm được nhiệm vụ chính yếu của nó.
Nghị định vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn
(Luật sư Vũ Đặng Hải Yến – Trường Đại học Luật Hà Nội)
Tôi cho rằng Việt Nam cần sớm phải có cơ sở pháp luật rõ ràng, minh
bạch, chính xác để áp dụng đối với hoạt động chào bán cổ phần riêng lẻ.
Các quy định điều chỉnh hoạt động chào bán cổ phần riêng lẻ trong công
ty cổ phần tại Nghị định 01 đã phần nào giải quyết được những hạn chế
của pháp luật điều chỉnh hoạt động chào bán cổ phần riêng lẻ. Tuy nhiên,
với khiếm khuyết cơ bản, Nghị định vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu được
điều chỉnh bằng một khung pháp luật hợp lý và đầy đủ hơn đối với hoạt
động chào bán cổ phần riêng lẻ.
Chính vì vậy, cần ban hành những quy định sửa đổi, thay thế các quy định của Nghị định 01 với những nội dung cơ bản như:
Làm rõ nội hàm của khái niệm “phương án sử dụng vốn” mà Nghị định 01 đặt ra.
Bãi bỏ quy định về thủ tục đăng ký chào bán cổ phần riêng lẻ.
Sửa đổi các quy định mâu thuẫn với quy định của Luật Doanh nghiệp (quy định về hạn chế chuyển nhượng cổ phần; mệnh giá cổ phần).
Giảm bớt quyền can thiệp của Bộ Tài chính vào hoạt động chào bán cổ phần
riêng lẻ. Trả lại quyền tự do kinh doanh của công ty cổ phần.
Còn nhiều mâu thuẫn với Luật Doanh nghiệp
(Luật sư Bùi Thanh Lam – Trưởng phòng Pháp chế Ngân hàng TMCP Liên Việt)
Mục tiêu của Nghị định là đảm bảo quyền
lợi cho cổ đông, nhất là các cổ đông nhỏ lẻ khi Công ty phát hành cổ
phần riêng lẻ chưa được quy định rõ nét. Một số quy định trực tiếp để
bảo vệ cổ đông nhỏ, lẻ khi mức phát hành cổ phần dưới hình thức riêng lẻ
như xác định số lượng giới hạn nhà đầu tư và hạn chế chuyển nhượng
trong vòng một năm tưởng như đã đảm bảo cổ đông nhỏ lẻ nhưng không tính
đến việc loại trừ việc các đợt phát hành riêng lẻ cho cổ đông chiến lược
thì định nghĩa khá chung chung, ranh giới giữa chiến lược và không
chiến lược không rõ nét và nhiều cổ đông chiến lược đã tìm mọi cách để
thoái vốn khi có lời trước khi hết hạn 1 năm.
Mục tiêu về đảm bảo tính minh bạch của thông tin khi công ty phát hành
riêng lẻ cũng cần được điều chỉnh rõ ràng. Với những quy định của Nghị
định thì các cổ đông nhỏ lẻ tiếp cận khá muộn và có thể quyền và lợi ích
bị ảnh hưởng. Do đó, Nghị định nên tiếp cận theo hướng tách bạch việc
thông báo và công bố thông tin của công ty đại chúng và công ty đại
không phải đại chúng.
Giữa Nghị định 01 và Luật Doanh nghiệp còn nhiều mâu thuẫn, hiện tượng
các Sở Kế hoạch và Đầu tư dừng việc đăng ký kinh doanh, dừng việc đăng
ký tăng vốn trong giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh là một thực tế do
trong Nghị định không đưa ra cơ chế rõ ràng cho việc đăng ký chào bán và
đăng ký tăng vốn điều lệ phù hợp.
